WYŻSZA SZKOŁA KOMUNIKACJI I ZARZĄDZANIA

WYŻSZA SZKOŁA KOMUNIKACJI I ZARZĄDZANIA W POZNANIU

 

 

 

 

HENRYK WYDMUCH

 

 

 

 

Konstrukcja urządzenia do komunikacji za pośrednictwem sieci energetycznej 230V.

 

 

Praca dyplomowa

 

 

 

 

Promotor: dr inż. Jarosław Warczyński

 

 

 

 

 

Wydział Inżynierii Zarządzania

Kierunek: Zarządzanie i Marketing

Specjalność: Informatyka w Biznesie

Katedra: Systemów Informatycznych

 

 

 

Poznań 2003

 

 

 

 

 

 


 

 

 

Spis treści

 

1.      Wstęp                                                                                                          3

1.1.    Wprowadzenie                                                                                      3

1.2.    Cel i zakres pracy                                                                                  4

2.      Przegląd rozwiązań do transmisji danych za pośrednictwem sieci                                                                   energetycznej                                                                                                6

2.1.Modem ST7537                                                                                      6

2.2.Modem TDA5051                                                                                   8

3.      Opis konstrukcji własnego rozwiązania urządzenia do transmisji
sygnałów  analogowych  po przewodach  sieci  energetycznej                        11

3.1.Odbiornik                                                                                                11

3.2.Nadajnik                                                                                                 14

3.3.Wzmacniacz mikrofonowy                                                            16

3.4.Wzmacniacz małej częstotliwości                                                  17

3.5.Zasilacz                                                                                                   17

3.6.Schemat montażowy                                                                                19

3.7.Wykaz elementów                                                                        20

4.      Testy urządzeń urządzenia                                                                             23

5.      Konstrukcja programu do dobierania wartości elementów obwodów
rezonansowych                                                                                             25

6.      Zalety i wady                                                                                    28

7.      Podsumowanie                                                                                             29

Literatura                                                                                                     30

Dodatek                                                                                                       31

Program komputerowy napisany w Visual Basic przeznaczony do
dobierania obwodów rezonansowych


 

 

 

 

1.  Wstęp

 1.1.   Wprowadzenie

           W dobie postępu technicznego, jaki ma miejsce w obecnym czasie istnieje olbrzymie zapotrzebowanie na tanie i szybkie przesyłanie informacji zarówno w makro jaki i mikro przestrzeni. Mikro przestrzenie, to odległości między budynkami, przestrzenie wewnątrz budowli oraz odległości między punktami w jednym pomieszczeniu. Istnieje wiele rozwiązań połączeń dwóch lub większej liczby komputerów usytuowanych w niewielkiej odległości od siebie. Najprostsze to połączenia kablem koncentrycznym lub skrętką. Inne, to połączenia radiowe lub na podczerwieni, gdy urządzenia znajdują się w jednym pomieszczeniu. Wymienione rozwiązania posiadają liczne wady. Kable koncentryczne i skrętki tworzą plątaninę, są nieestetyczne i wymagają kucia ścian. Rozwiązania radiowe są urządzeniami skomplikowanymi, a co za tym idzie są drogie, wymagają anten i kabli antenowych. Łączność przy pomocy podczerwieni wymaga bezpośredniej widoczności, a więc może być stosowana w jednym pomieszczeniu i wymaga stosowania diod nadawczych pod sufitem, co z kolei wiąże się z koniecznością montażu punktów nadawczych.

        Chcąc uniknąć wymienionych wad chciałbym w niniejszej pracy wskazać inne rozwiązanie sposobu przesyłu informacji, a mianowicie wykorzystanie do przesyłu istniejącą sieć energetyczną 220V. W rozwiązaniu tym przewód łączący urządzenie z siecią spełnia rolę przewodu zasilającego urządzenie w energię elektryczną oraz zarazem przewodu,  po którym wysyłana jest informacja. Odpowiednia selektywność i czułość odbiornika, blokada zakłóceń sieciowych oraz dobrana moc nadajnika stosownie do odległości pomiędzy nadajnikiem i odbiornikiem pozwalają w optymalnym stopniu uzyskać czysty i wiernie odtworzony sygnał. Przedstawione w pracy dyplomowej urządzenie, poza możliwością przesłania informacji analogowej daje możliwość sprawdzenia wybranej drogi po przewodach sieci od gniazda A, będącego gniazdem wysyłania sygnału do gniazda B w miejscu odbioru. Jakość odbioru na drodze od gniazda A do gniazda B pozwoli ocenić czy wybrana trasa po przewodach sieci pozwoli w przyszłości, po zmianie zastosowania urządzenia na połączenie dwóch komputerów i otrzymanie stabilnego, niezakłóconego sygnału niezbędnego do poprawnej pracy. 

 

1.2.        Cel i zakres pracy

            Celem głównym pracy jest przedstawienie sposobu rozwiązania problemu przesyłania sygnałów po przewodach sieci energetycznej 220V.

           W ramach tego zadania przedstawiony zostanie przegląd rozwiązań oraz własne urządzenie do transmisji danych za pośrednictwem sieci energetycznej, jak i praktyczne jego wykonanie.

Zakres pracy obejmuje następujące zadania szczegółowe:

1.      Przegląd rozwiązań transmisji danych za pomocą sieci energetycznej

        W ramach tego zagadnienia  opisane zostaną dwa modemy zbudowane na specjalizowanych obwodach scalonych, opisane w literaturze [1, 2].

2. Opis konstrukcji własnego rozwiązania urządzenia do transmisji sygnałów analogowych po przewodach sieci energetycznej

                                      W ramach tego zadania przedstawione zostaną :

-                 schemat wzmacniacza mikrofonowego,

-                 schemat odbiornika,

-                 schemat nadajnika,

-                 schemat zasilacza wraz ze wzmacniaczem m. cz.,

-                 schemat montażowy,

-                 wykaz elementów.

Przedstawiony zostanie również sposób strojenia obwodów selektywnych odbiornika, sprawdzenie nośnej i mocy nadajnika, sprawdzenie działania wzmacniacza mikrofonowego i opis schematu montażowego. Zaprojektowane zostaną płytki drukowane, które następnie po zmontowaniu osadzone zostaną w obudowach tworząc kompletne urządzenia.

2.      Testy urządzeń

             W ramach tego zagadnienia, przeprowadzone zostaną testy jakości nadawania i odbioru z wykorzystaniem różnych warunków.

3.      Konstrukcję programu do dobierania wartości obwodów rezonansowych

             W ramach tego zagadnienia przedstawione zostaną algorytmy, według których skonstruowano program oraz pokazany iterfejs umożliwiający komunikowanie się  z programem.

4.      Zalety i wady urządzenia

        W ramach tego zadania opisane zostaną zalety urządzenia, przeznaczenie w aktualnej wersji konstrukcyjnej oraz możliwość ewolucyjna po zmianach w rozwiązaniu. Przedstawione zostaną również wady wykryte w czasie prób eksploatacyjnych.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.    Przegląd rozwiązań transmisji danych za pośrednictwem sieci energetycznej 

 

2.1.    Modem ST7537

          Światowi producenci obwodów scalonych dostrzegli problem konieczności wykorzystania sieci energetycznej jako medium przesyłowego dla danych cyfrowych.

         W 2002 roku ukazał się w literaturze krajowej opis specjalizowanego obwodu scalonego - modemu firmy ST Microelectronics pod nazwą ST7537PLCC 28 [1] polecanego konstruktorom zamierzającym przesyłać dane cyfrowe na nieduże odległości bez instalowania do tego celu sieci kablowej. Główne cechy tego modemu są następujące:

1.      półdupleksowy sposób transmisji danych (HDX – transmisja naprzemian)

2.      asynchroniczny sposób transmisji (sposób przesyłania danych bez użycia sygnału zegarowego)

3.      modulacja FSK z kluczowanym przesunięciem częstotliwości (Frequency Shift Keying)

4.      szybkość przesyłu 2400 bodów

5.      łatwość współpracy z mikrokontrolerami serii 51

 Struktura wewnętrzna obwodu zawiera logikę obsługującą bloki nadajnika i odbiornika. Wszystkie wewnętrzne sygnały synchronizowane są wewnętrznym oscylatorem pracującym z kwarcem o częstotliwości rezonansowej 11,059 MHz. Układ wymaga dwóch napięć zasilających: +10V i +5V. Częstotliwość wysyłanej i odbieranej, sinusoidalnej fali nośnej wynosi 131,85 i 133.05 KHz. Według opisu w miesięczniku [Elektronika Praktyczna nr 11/2002] autor przyznaje jednak,  że ze względu na olbrzymie „zaśmiecenie” napięcia sieci, rozwiązanie z układem ST7537 jest dość zawodne, często się zawiesza na dłuższe okresy powodując czasową utratę danych. W mojej opinii, przy tak niskim obciążeniu wymienionego układu, jakim jest obciążenie siecią 220V, o małej rezystancji uzyskiwana moc jest zbyt niska. Przy napięciu zasilania 10 V prąd pobierany wynosi 0,1 A. Przyjmując sprawność nadajnika na poziomie 60%, efektywna moc oddawana do sieci wynosi ok. 0,6 W. Odbiornik natomiast nie posiada obwodów selektywnych, co skutecznie zmniejsza jego czułość. W efekcie całość nie daje gwarancji stabilnej łączności.

 

 Opis struktury wewnętrznej i wyprowadzeń układu scalonego ST7537

 

          Rys. 1 Struktura wewnętrzna oraz wyprowadzenia obwodu scalonego ST7537

 

          Po załączeniu napięcia zasilania układ zostaje zresetowany. Tor nadawania uruchamiany jest poziomem niskim na wejściu sterującym Rx/Tx. Po wyjściu z trybu „odbiór”, należy w ciągu 1 sek. podać na wyprowadzenie Rx/Tx poziom niski. Jeśli w czasie przełączania upłynie więcej niż 1sek. układ zostanie zablokowany. Celem zainicjowania nadawania należy wówczas ponownie podać na wyprowadzenie Rx/Tx poziom wysoki przez co najmniej 2 mikrosekundy. Przy poziomie wysokim na wejściu Rx/Tx układ znajduje się w trybie odbioru. Sygnał nośnej 131,85 KHz  (wejście RAI) po przejściu przez filtr pasmowo-przepustowy (szerokość pasma 12 KHz) jest podawany do wzmacniacza o wzmocnieniu 20 dB (20 dB, to: Ap(dB) = 10lg(P2/P1), gdzie Ap – stosunek mocy, lg(P2/P1)=2, więc P2/P1=100, moc na wyjściu powiększyła się o 100 razy) [9], który jednocześnie zapewnia symetryczne ograniczenie amplitudy. Następnie zostaje zmieszany z sygnałem wewnętrznego oscylatora, wskutek czego otrzymujemy przebieg pośredniej częstotliwości 5,4 KHz wyprowadzony przez filtr pasmowo-przepustowy p. cz. na wyprowadzenie IFO. Zwiększa to odstęp sygnału od szumu przed obróbką w demodulatorze FSK. Wyjście IFO łączy się z wejściem DEMI przez zewnętrzną pojemność 100 nF. Po demodulacji sygnał  cyfrowy jest przekazany na wejście RxD. Wyjście CD osiąga stan aktywny (niski poziom), gdy odbierana nośna ma poziom wyższy od 5 mVrms, (tu: 5 mV na obciążeniu 600 om w czasie 1 ms) [9]. Stosuje się to w celu uniknięcia zakłóceń. Przy sygnale niższym od 5 mVrms układ zostaje zablokowany i następuje utrata danych cyfrowych.         

 

2.2.    Modem TDA5051

          W 1999 r. w [2] zamieszczono artykuł, który przedstawia opis modemu do przesyłania i odbioru informacji cyfrowych pomiędzy komputerami lub układami sterowania różnych urządzeń gospodarstwa domowego. Modem może być sterowany urządzeniem elektronicznym, komputerem lub przez telefon. Obsługa może być bieżąca lub przy pomocy komputera według określonego algorytmu. Sercem modemu jest obwód scalony TDA5051A zawierający w swej strukturze wszystkie niezbędne bloki odpowiedzialne za nadawanie i odbiór danych przez sieć energetyczną. Układ pracuje na częstotliwości 125 KHz. Stabilną częstotliwość nadawania uzyskuje się z zewnętrznego kwarcu o częstotliwości rezonansowej 8 MHz. W trybie nadawania fala nośna generowana jest przez odczyt pamięci ROM synchronizowany sygnałem generatora. Dane z pamięci ROM podawane są na przetwornik C/A (z postaci cyfrowej na analogową). Następnie, analogowy sygnał doprowadzony jest do wyjściowego wzmacniacza mocy. W trybie odbioru, sygnał trafia do wzmacniacza wejściowego o  programowanym wzmocnieniu zależnym od poziomu sygnału wejściowego. Przetworzony w przetworniku A/C (z postaci analogowej na cyfrową) sygnał w postaci cyfrowej poddany zostaje filtracji w celu usunięcia pozostałości fali nośnej. Czysty sygnał trafia do demodulatora i dalej, już jako dane na wyjście układu. Wyjście połączone jest z interfejsem RS232C [11] zbudowanym na układzie scalonym MAX232. RS232 zapewnia szeregową transmisję danych przez interfejs, bit po bicie, synchronicznie lub asynchronicznie. Interfejs przy pomocy własnej przetwornicy wytwarza napięcia +10 i –10V oraz dopasowuje poziom sygnału do poziomu zgodnego z wymogami komputera.

 

Opis działania układu TDA5051A

         W trybie nadawania dane przychodzące z komputera przez interfejs RS232/TTL sterują wejściem DATAin układu TDA 5051. Jeśli na wejściu DATAin panuje logiczna „1”, to amplituda fali nośnej o częstotliwości 125 KHz na wyjściu TXout wynosi 0 V. Powoduje to wymuszenie logicznej „1” zarówno na wyjściu DATAout układu nadającego dane jak i we wszystkich innych odbiornikach podłączonych do sieci 220 V. Jeśli na wejściu DATAin pojawi się sygnał „0” zwiększa się amplituda fali nośnej na wyjściu Txout. Sygnał ten powraca do układu powodując wymuszenie logicznego „0” na wyjściu DATAout i dalej wydostaje się do sieci.

 

 

 

       Rys. 2  Schemat blokowy oraz opis wyprowadzeń układu TDA 5051A

 

 

W trybie odbioru brak sygnału częstotliwości nośnej powoduje wystąpienie logicznej „1” na wyjściu DATAout. Jeśli pojawi się sygnał to trafi on  na wejście Rxin układu TDA5051. Następnie poddany jest filtracji i demodulacji w efekcie czego na wyjściu DATAout pojawi się logiczne „0”. Ta informacja po przez interfejs TTL/RS232C trafi do komputera.  Każda informacja wysłana z komputera natychmiast do niego wraca. Jest to wynikiem tego, że w trybie nadawania odbiornik też pracuje, przesyłając dane na powrót do komputera. Jest to bardzo przydatne przy testowaniu działania modemu.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3.    Opis konstrukcji własnego rozwiązania urządzenia do transmisji sygnałów    analogowych po przewodach sieci energetycznej

 

3.1.        Odbiornik

               Odbiornik zbudowany jest na dwóch obwodach scalonych US1 – UL1221 oraz US2 – TBA120S.

               Obwód scalony US1 jest wzmacniaczem w. cz. posiadającym następujące parametry [7]:

- zalecane napięcie zasilania Ucc 12V,

-  prąd pobierany Icc 30mA,

- częstotliwość pracy max. 58MHz,

- wzmocnienie Ap 42 – 55dB,

- napięcie wejściowe Ui 0,2 – 200mV,

- napięcie wyjściowe Uo >200mV,

- poziom szumu Uon <1mV.

 

Obwód scalony US2 jest wzmacniaczem ograniczającym oraz detektorem fazy posiadającym następujące parametry [7]:

- zalecane napięcie zasilania Ucc 12V,

- moc tracona Pd <400mW,

- częstotliwość pracy fi  <12MHz,

- rezystancję wejściową Rz 50 Ώ,

- wzmocnienie napięciowe Au 68dB,

- napięcie wyjściowe m. cz. Uo >0,7V.

Oznaczenie zacisków wejściowych i wyjściowych odbiornika oznaczonych na schemacie ideowym:

-     G1 i G2 wejście z sieci 220V,

-     G3 i G4 do wyłącznika blokady,

-     G5 wyjście do dołączenia sondy oscyloskopu,

-     G6 zasilanie +12V,

-     G7 wyjście m. cz..

 

 

Rys. 3 Schemat ideowy odbiornika do łączności po sieci zasilającej 220V

 

Opis obwodów rezonansowych:

-  L3, L6, L9 fabryczny kubek p. cz. 3-23A10,

-  L1, L2 i L10 nawinięte w kubku ferrytowym AL100,

-  L4 i L5 nawinięte w kubku ferrytowym AL100,

-  L8 nawinięta w kubku ferrytowym AL100.

 

Opis działania odbiornika

         Poprzez zaciski G1 i G2 nośna zmodulowana pobierana jest z przewodów sieci. Po przejściu przez rezystancję tłumiącą R1 oraz pojemność C1 o napięciu przebicia 630-1000V zostaje przetransformowana z uzwojenia L2 do L10. Diody D1 i D2 stanowią ogranicznik napięcia dla impulsów zakłóceniowych pochodzących z sieci. Po wzmocnieniu przez US1 sygnał wydostaje się na obwód rezonansowy L4, L6 i C4. Po przetransformowaniu skierowany jest do US2. Po wzmocnieniu i ograniczeniu amplitudy, co jest korzystne ze względu na odcięcie zakłóceń z sieci sygnał poddany jest demodulacji w detektorze koicydencyjnym. Uzyskany sygnał m. cz. po wyjściu z wyprowadzenia 8, przez pojemność C10 skierowany jest do zacisku G7. Diody krzemowe D3 i D4 prostują część sygnału i po wygładzeniu przez C3 napięcie stałe podane jest na wyprowadzenie 13 US1, gdzie po wzmocnieniu przez wyprowadzenie 12 skierowane jest do zacisku G3 z przeznaczeniem wykorzystania do kluczowania blokady szumu. Dalej, napięcie to przez zacisk G4 i rezystancję R3 skierowane jest na wyprowadzenie 4 US2. Wyprowadzenie to jest bazą tranzystora kluczującego znajdującego się w strukturze obwodu US2. Poziom zadziałania blokady ustawia się przy pomocy potencjometru montażowego P1. Dioda świecąca D5 sygnalizuje moment zablokowania.

 

 Dobór obwodów rezonansowych

         Indukcyjności obwodów  rezonansowych odbiornika składają się z dwóch indukcyjności łączonych szeregowo z powodu trudności w zdobyciu kubków z możliwością dostrajania. Indukcyjności L3, L6 i L9 są strojonymi kubkami pośredniej częstotliwości stosowanymi we wzmacniaczach p. cz. 465KHz mającymi indukcyjność 60 mH. Mając do dyspozycji kondensatory 10nF i wiedząc, że odbiornik pracuje na częstotliwości 100 KHz, ze wzoru na rezonans w. cz. [12]:

                                          L = 25300 / (f * f * C),

gdzie częstotliwość f podawana jest w MHz, pojemność C w pF, indukcyjność L w mH, otrzymujemy szukaną L = 253 mH. Ponieważ dysponujemy indukcyjnością 60 mH (kubek 3-23A10), to brakująca indukcyjność do uzyskania rezonansu wynosi 193 mH. W tej sytuacji nawijamy ręcznie w kubku ferrytowym cewkę o indukcyjności 193 mH, po czym łączymy tę cewkę szeregowo z cewką 3-23A10 otrzymując wypadkową indukcyjność 253 mH, zgodnie ze wzorem: L1 + L2 = L. Niestrojoną cewkę w kubku ferrytowym obliczamy ze wzoru [13]:

 


                                             N=       (L/AL),

gdzie: AL – współczynnik opisany na ferrycie oznaczający, że jeden zwój daje indukcyjność AL (w nH), N = liczba zwojów, L = indukcyjność (w nH). Wszystkie powyższe działania matematyczne można szybko wykonać przy pomocy specjalnego programu, podstawiając odpowiednie dane w okienka interfejsu. Konstrukcja programu została przedstawiona w rozdziale 3.8.

 

 

 

 

3.2.    Nadajnik

          Nadajnik zbudowany jest na dwóch obwodach scalonych: US3 – 4060 i US4 – 555. Kostka 4060 jest 14-stopniowym licznikiem binarnym, dzielnikiem i oscylatorem [14]. Kostka 555 jest uniwersalną kostką zegarową, tutaj zastosowaną jako modulator fazy [8].

Opis zacisków wejściowych i wyjściowych na schemacie ideowym nadajnika:

-      G24 i G25 wyjścia do sieci 220V,

-      G26 zasilanie +12V,

-      G23 baza tranzystora BD135,

-      G20 wejście sygnału modulującego ze wzmacniacza mikrofonowego,

-      G22 sterowanie nadawaniem,

-      G21 zasilanie diody świecącej, czerwonej sygnalizującej nadawanie.

 

Opis działania  nadajnika

         Częstotliwość kwarcowa z kwarcu o częstotliwości rezonansowej 3,2MHz po podzieleniu  w kostce 4060 wynosi 100KHz. Z wyprowadzenia 5 skierowana jest do US4, gdzie poddana jest modulacji fazy sygnałem modulującym z zacisku G20. Stałą czasową, odpowiednią dla częstotliwości modulującej ustala się przy pomocy P3 i C25. Odpowiednią wartość P3 można ustalić obserwując na ekranie oscyloskopu nośną w torze odbiornika na wyprowadzeniu G5, gdzie uzyskuje się maksymalnie sinusoidalny sygnał lub prościej, podsłuchując odbiór przy pomocy słuchawek na maksymalnie czysty odbiór.

 

 Opis zacisków wejściowych i wyjściowych na schemacie ideowym nadajnika:

-   G24 i G25 wyjścia do sieci 220V,

-   G26 zasilanie +12V,

-   G23 baza tranzystora BD135,

-   G20 wejście sygnału modulującego ze wzmacniacza mikrofonowego,

-   G22 sterowanie nadawaniem,

-   G21 zasilanie diody świecącej, czerwonej sygnalizującej nadawanie.

 

 

 

Rys. 4  Schemat ideowy nadajnika

Tak ukształtowany sygnał poprzez rezystancję R24 i C26 przedostaje się do transformatora L22 skonstruowanego z pierścionka ferrytowego o średnicy 8 mm z ferrytu AL 100. Pierścionek nawinięty jest przewodem izolowanym  w ilości 6 zwojów, z odczepem na każdym zwoju. Odczepy służą do dobrania odpowiedniej mocy nadajnika i kierują nośną do bazy T21 poprzez zacisk G23. Wzmocnione przez tranzystor impulsy prądowe kierowane są z kolektora na obwód rezonansowy L20, C28, C29. Uzwojenie L20 i L21 nawinięte jest na pierścionku ferrytowym o średnicy 16 mm z ferrytu AL630. Po przetransformowaniu nośna skierowana jest do sieci przez zaciski G24 i G25. Uzwojenia L20 i L21zawierają po 2 zwoje i nawinięte są drutem o średnicy 0,5 mm w izolacji teflonowej. Dioda Dz w kolektorze T21 chroni tranzystor przed impulsami z sieci, które mogą uszkodzić tranzystor. Kondensator C30 musi mieć wysokie napicie przebicia wynoszące od 630 do 1000V. Poprawną pracę nadajnika można sprawdzić w dwojaki sposób:

1.       Do zacisków G24 , G25 dołączyć rezystor 50 Ώ oraz sondę oscyloskopu, do zacisku G26 dołączyć napięcie +12V, do G22 podać +12V. Na ekranie pojawi przebieg częstotliwości 100KHz, który można ocenić pod względem kształtu sinusoidy i napięcia amplitudy.

2.       Do zacisków G24, G25 dołączyć żarówkę o parametrach 6V/100mA, do zacisków         G26, G22 dołączyć napięcie +12V. Żarówka powinna świecić jasnym światłem. Nadajnik z obciążeniem pobiera ok. 0,6A.

Tranzystor T20 jest kluczem odwracającym fazę i służy odblokowywaniu oscylatora US3 po podaniu „+” napięcia na zacisk G22 w czasie nadawania. Potencjometr montażowy P2 służy do ustalenia poziomu sygnału modulującego.

 

 3.3.    Wzmacniacz mikrofonowy

            Konstrukcja wzmacniacza oparta jest na wzmacniaczu operacyjnym US5 – MC1458N [15].

           Rezystory R30, R31, R32 ustanawiają napięcie zasilania dla mikrofonu. Pojemność C36 filtruje pozostałości tętnienia napięcia zasilania. Sygnał z mikrofonu przez C31 i R33 dostaje się do wejścia nieodwracającego wzmacniacza. Rezystory R34, R35 ustalają połowę napięcia zasilania. Rezystor R37 realizuje ujemne sprzężenie zwrotne niwelując zniekształcenia i poprawiając stabilność pracy.  R36 i C32 kształtują pasmo i ustalają głębokość sprzężenia zwrotnego. Wstępnie wzmocniony sygnał podany jest do następnego wzmacniacza o działaniu identycznym jak pierwszy. Potencjometr montażowy służy do dobrania wzmocnienia oraz realizacji ujemnego sprzężenia zwrotnego. Rezystor R40 i pojemność C34 filtrują napięcie zasilania. Filtracja napięcia zasilania jest niezbędna, gdyż przy dużym wzmocnieniu jakie ma miejsce we wzmacniaczu każdy szum przedostałby się na wyjście wzmacniacza. Uruchomienie wzmacniacza polega na sprawdzeniu słuchawkami po dołączeniu  ich do gniazd G31 i G32 jakości dźwięku z mikrofonu po dołączeniu go do gniazd G33 i G34. W razie potrzeby należy podnieść lub zmniejszyć wzmocnienie potencjometrem montażowym P4.

Opis zacisków wejściowych i wyjściowych na schemacie ideowym:

-         G33, G34 wejście mikrofonu elektretowego lub pojemnościowego,

-         G31, G32 wyjście sygnału m. cz.,

-         G30 zasilanie +12V.

 

3.4.    Wzmacniacz małej częstotliwości

          Wzmacniacz mocy małej częstotliwości zrealizowano na układach US6 i LM386 [16]. Moc wyjściowa wzmacniacza może wynieść 1W. Napięcie wejściowe m. cz. doprowadza się do wejścia G44. Zacisk G45 służący jako RESET w tym przypadku dołącza się do masy. Zacisk G47 jest wyjściem głośnikowym. Zacisk G49 służy do zasilania zielonej diody na płycie czołowej urządzenia.

 

 

Rys. 5  Schemat ideowy wzmacniacza mikrofonowego

 

3.5.          Zasilacz

           Zasilacz zbudowany jest w oparciu o układ scalony US7, 7812 [16]. Napięcie zmienne o amplitudzie 18V z transformatora TS20/10 po wyprostowaniu w mostku Gr i stabilizacji wynosi 12V na zacisku G42. Stabilizator US7 powinien być zamocowany na niewielkim radiatorze ze względu na obciążenie prądem ok. 0,7A w czasie nadawania.

Opis zacisków zasilacza i wzmacniacza przedstawionych na schemacie ideowym:

-         G40, G41 doprowadzenie napięcia zmiennego  z uzwojenia wtórnego transformatora zasilającego,

-         G42 wyjście stabilizowanego napięcia +12V,

-         G43 wejście napięcia +12V, zasilającego wzmacniacz m. cz.,

-         G44 wejście m. cz.,

-         G45 wejście pozwalające blokować wzmacniacz,

-         G46 masa

-         G47 wyjście m. cz. do głośnika,

-         G48 wyjście „+” do zasilania dalszych bloków,

-         G49 zasilanie zielonej diody na płycie czołowej,

-         G50 masa, miejsce dołączenia drugiego bieguna głośnika.

Głośnik dołączony jest do zacisku G47 przez styki odłączające S2 przekaźnika Pk w czasie nadawania (patrz schemat montażowy).

Rys. 6  Schemat ideowy zasilacza i wzmacniacza m. cz.

 

3.6.     Schemat montażowy

           Wszystkie cztery płytki opisane wcześniej montuje się na wspólnej podstawie łącząc ich masę w jednym, wspólnym miejscu. Zaciski G łączy się zgodnie z rysunkiem 7. Oprócz płytek w obudowie instaluje się transformator sieciowy TS20/10 oraz przekaźnik 12 woltowy Pk z parą styków przełącznych S1 i S2. Mikrofon wyprowadza się przewodem ekranowanym pod górną płytę obudowy, wiercąc w tej płycie otwór przejściowy dla dźwięku. Na płycie czołowej usytuowane są diody świecące: zielona, sygnalizująca załączenie zasilania, czerwona, sygnalizująca nadawanie,  potencjometr siły głosu P5 oraz wyłącznik zasilania W. W górnej, przedniej części płyty obudowy usytuowany jest przycisk zwierny Prz służący do nadawania. Gniazdo Gs znajduje się na transformatorze, wykorzystując do tego celu wolny styk transformatora. Do gniazda Gs dołącza się przewód sieciowy z wtyczką, który następnie wyprowadza się z tylnej części obudowy, przewód służy do zasilania urządzenia i zarazem wysyłania i odbioru fali nośnej 100KHz.

 

 

Rys.7  Schemat montażowy urządzenia do łączności po sieci zasilającej 220V

 

3.7.    Wykaz elementów

Odbiornik, Rys.3:

ˇ        50Ώ do 3kΏ

ˇ        R2 50Ώ

ˇ        R3, R4 1kΏ

ˇ        R5 220Ώ

ˇ        P1 47 do 200kΏ

ˇ        D1, D2 diody szybkie (np. FR104)

ˇ        D3, D4 1N4148 (lub podobne)

ˇ        D5 dowolna dioda świecąca (można pominąć)

ˇ        C1 62 do 100nF, napięcie pracy 630 do 1000V

ˇ        C2, C4, 10nF styrofleksowy lub poliestrowy

ˇ        C11 3,3 nF styrofleks

ˇ        C3, C5, C6 47nF

ˇ        C9 10nF

ˇ        C10 100nF do 470nF

ˇ        C12 2,2nF

ˇ        C7 1 do 4,7mF

ˇ        C8 22mF

ˇ        C11 220mF

ˇ        L1, L4  cewki 45 zwojów w kubkach ferrytowych AL100, według opisu

ˇ        L5, L10 cewki sprzęgające po 3 zwoje

ˇ        L8  84 zwoje w kubku ferrytowym AL100

ˇ        L3, L6, L9  kubki fabryczne 3-23A10

ˇ        US1 UL1221

ˇ        US2 TBA120S, UL1242, A220

Nadajnik, Rys.4:

ˇ        R20 1 do 2,2MΏ

ˇ        R21 4,7 do 27kΏ

ˇ        R22 1kΏ

ˇ        R23 2,7kΏ

ˇ        R24 50Ώ

ˇ        R25 1 do 2Ώ

ˇ        P2 470om do 2,2kΏ

ˇ        P3 1kΏ

ˇ        C20 , C21, C22 47pF

ˇ        C23 1 do 4,7mF

ˇ        C24 100nF

ˇ        C25 5,6 do 6,8nF styroflex, poliester

ˇ        C26 22nF

ˇ        C27 47mF

ˇ        C28, C29 100nF poliester

ˇ        C30 68 do 100nF, napięcie pracy 630 do 1000V

ˇ        C 1000mF

ˇ        T20  BC178 lub podobny pnp

ˇ        T21 BD135

ˇ        Dz dioda Zenera małej mocy 18 do 24V

ˇ        B bezpiecznik topikowy 0,5A

ˇ        US3 4060

ˇ        US4 555 (tylko: TLC555P, AN1555, NE555N)

ˇ        Q kwarc 3,2MHz

ˇ        L20, L21 po 2 zwoje w izolacji teflonowej  na pierścionku, według opisu

ˇ        L22 6 zwojów na pierścionku, według opisu

Wzmacniacz mikrofonowy, Rys.5:

ˇ        R30, R31, R32 3,3kΏ

ˇ        R33, R37, R38 10kΏ

ˇ        R34, R35 100kΏ

ˇ        R36,R40 100Ώ

ˇ        R39 1kΏ

ˇ        P4 10 do 20kΏ

ˇ        C31 100nF

ˇ        C32, C33 4,7mF

ˇ        C34 220mF.

ˇ        C35 1mF

ˇ        US5 MC3458 (lub podobny)

ˇ        Mk mikrofon elektretowy lub pojemnościowy (np. CZN-15E) [17]

Zasilacz i wzmacniacz m. cz., Rys.6:

ˇ        R40 100Ώ

ˇ        R41 10Ώ

ˇ        R42 1kΏ

ˇ        C40 1000/25

ˇ        C41, C42, C44 100nF

ˇ        C43 1000/16

ˇ        C46 47nF

ˇ        C47 100mF

ˇ        Gr mostek prostowniczy 1A (np. W06M, A0540 itp.) [17]

ˇ        US7 7812 stabilizator 1A

ˇ        US6 LM386

Schemat montażowy, Rys.7:

ˇ        P5 4,7 do 20kΏ

ˇ        W wyłącznik miniaturowy, przystosowany do 220V

ˇ        Pk przekaźnik 12V z parą styków przełącznych S

ˇ        Gs styk na transformatorze od  którego odprowadzony jest przewód z wtyczką 220V

ˇ        TS20/10 transformator sieciowy

ˇ        Gł głośnik 0,5W, 8 do 16Ώ

ˇ        Mk mikrofon, patrz rys. 5

ˇ        Prz  przycisk nadawania, zwierny

ˇ        Obudowa urządzenia Z1.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4.    Testy urządzeń

       Przeprowadzono następujące czynności:

       1.   próby zasięgu działania

              -  w warunkach miejskich

              -  w warunkach wiejskich

      2.    testy możliwości pokonywania różnicy faz sieci energetycznej

       3.    testy liniowości sygnału dźwiękowego po stronie odbiorczej

       4.    testy innego medium przesyłowego niż sieć energetyczna.

 

 Próby zasięgu działania

        Próby zasięgu działania w warunkach miejskich przeprowadzono w budynku czterokondygnacyjnym, posiadającym trzydzieści wejść do klatek schodowych. Urządzenie nadawcze usytuowano w mieszkaniu na czwartym piętrze, w pierwszej klat

ce. Sygnał odbierano kolejno: w mieszkaniu na drugiej klatce, na piątej klatce, dziesiątej i piętnastej. W wyniku próby na drugiej klatce otrzymano odbiór czysty, na piątej jakość odbioru nieznacznie pogorszyła się, na dziesiątej odbiór był bardzo zaszumiony natomiast w klatce piętnastej poziom szumu uniemożliwiał zrozumienie słów. Począwszy od klatki piątej zachodziła potrzeba wyłączania blokady szumu. Podczas prób rezystor R1 w odbiorniku (rys.3) miał wartość 75Ώ.

       W warunkach wiejskich, w miejscowości liczącej kilkadziesiąt domów i posiadającej jeden transformator energetyczny, próby przeprowadzono z domu jednorodzinnego, do którego doprowadzone było napięcie trójfazowe do podobnego domu odległego o 1,5 km, do którego również doprowadzone było napięcie trójfazowe. Odbiór był czysty, bez konieczności wyłączania blokady szumu. Rezystor R1 w odbiorniku miał wartość 75Ώ.

 

Testy możliwości pokonywania różnicy faz

       Testy przeprowadzono w gospodarstwie wiejskim, gdzie istniała możliwość dołączenia urządzeń do różnych przewodów fazowych.

        Podczas prób stwierdziłem spadek jakości odbioru o 50 – 60%. Jakość odbioru zależała od ilości dołączonych w tym czasie odbiorników i była gorsza gdy dołączono sieczkarnię, parownik, bojler itp.

 

Testy liniowości sygnału dźwiękowego po stronie odbiorczej

       W czasie prób nadajników stwierdziłem, iż nie wszystkie egzemplarze zachowują się w identyczny sposób. W niektórych przypadkach stwierdzałem zniekształcenia dźwięku po stronie odbiorczej w momencie głośniejszych sylab wypowiedzianych do mikrofonu. Testy wykazały, iż jest to spowodowane zniekształceniem modulacji w obwodzie scalonym US4 555 (Rys.4). Okazało się, że w nadajniku można stosować tylko obwody scalone o nazwie: TLC555P, AN1555, NE555N. Pozostałe, o innych nazwach nie nadają się jako modulatory.

 

Testy wykorzystania innego medium przesyłowego niż sieć energetyczna

       Przedstawione w pracy dyplomowej urządzenia mogą łączyć się między sobą nie tylko za pomocą sieci energetycznej. Jak wykazały testy nadajnik z odbiornikiem można połączyć przy pomocy skrętki, kabla koncentrycznego lub innych przewodów. Urządzenia można połączyć też jednym przewodem, wykorzystując jako drugi grunt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5.    Konstrukcja programu do dobierania wartości elementów obwodów  selektywnych

           Konstrukcję programu oparto na następujących algorytmach:

-      poszukiwanie częstotliwości f w sytuacji, gdy dysponuje się indukcyjnością L i pojemnością C. Algorytm  oparto o wzór na częstotliwość:

                                 f = 159,2 /     (L * C) [12]    [mH, pF, MHz].

Po wpisaniu w okienka interfejsu indukcyjności L i pojemności C, program obliczy f.

- poszukiwanie L lub C przy znanej częstotliwości f. Algorytm oparto o wzór na częstotliwość rezonansową:

                                  LC = 25300 / f * f [12]   [mH, pF, MHz],

po przekształceniu:

                                  L = 25300 / (f * f * C)  

                                  C = 25300 / (f * f * L).

Po wpisaniu w okienka interfejsu odpowiednio wartości f i L lub f i C obwodu rezonansowego, program oblicza brakującą pojemność C lub indukcyjność L.

- poszukiwanie ilości zwojów N. Algorytm oparto o wzór na poszukiwanie ilości zwojów    w kubkach ferrytowych  przy znanej przenikalności magnetycznej ferrytu AL:

                                    N =    (L / AL) [13],    

[AL współczynnik przenikalności magnetycznej rdzenia, N ilość zwojów, L indukcyjność w nH].

Podając indukcyjność w mikrohenrach, wzór przyjmie postać:

                                    N =     (L * 1000 / AL).

Po wpisaniu w okienka interfejsu przenikalności magnetycznej kubka ferrytowego AL, który użyty będzie w obwodzie rezonansowym oraz indukcyjności L występującej w tym obwodzie, przy znanej pojemności C program obliczy ilość zwojów, która musi się znaleźć tym kubku.

 

Opis interfejsu programu do obliczania danych obwodów rezonansowych

             Program otwiera się po kliknięciu na ikonę pliku „Obwód rezonansowy.exe”. Dysponując danymi: częstotliwość f (MHz) oraz pojemnością C (pF), po wpisaniu ich do okienek C i f klikamy po odpowiedź i otrzymujemy daną L. Następnie, brakującą  do połączenia szeregowego indukcyjność wyliczamy ze wzoru:  L = L1 + L2, gdzie L1 – indukcyjność fabrycznego kubka 3-23A10 wynosząca 60 mH, L2 – brakująca indukcyjność otrzymana po przekształceniu wzoru:  L2 = L – L1.

 

 

 

 

Rys.8 Interfejs programu do obliczania obwodów rezonansowych

 

Indukcyjność L2 nawijamy w kubku ferrytowym. Potrzebną ilość zwojów otrzymujemy z interfejsu po uprzednim wpisaniu AL i indukcyjności L1. Interfejs posiada jeszcze dwie kolumny pozwalające poszukiwać odpowiednio: częstotliwości f oraz pojemności C.

 

Znaczenie zapisów w programie, dotyczącym częstotliwości f

1.      Zadeklarowałem L i C jako wartość zmiennoprzecinkową single

2.       Label21 jest kontrolką w której ukazuje się czas

3.       Funkcja Val zmienia wartości wpisu z okienek L i C na łańcuchy znaków

4.      dalej, program ukazuje komunikaty w okienku MsgBox w momencie, gdy naciśnięty zostanie przycisk ok., a do  okienek tekstowych L i C nic nie wpisano lub wpis jest błędny

5.      jeśli do okienek tekstowych dokonano prawidłowych wpisów, program wykona liczenie zgodnie ze wzorem na częstotliwość rezonansową

6.      funkcja Format formatuje wynik jako liczbę o minimum 0 całych i dwóch pozycjach po przecinku

7.      pojawi się okienko MsgBox (f), w którym zawarta będzie odpowiedź cyfrowa dotycząca częstotliwości rezonansowej

8.      ponownie Label21, kontrolka w której na koniec pojawi się aktualna data

9.      End Sub – koniec programu.

Pozostałe programy dotyczące obliczania pojemności C, indukcyjności L oraz liczby zwojów N skonstruowane są na tej samej zasadzie.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6.     Zalety i wady urządzenia

Zalety

        Konstrukcja urządzenia do łączności analogowej po przewodach sieci energetycznej w swoim założeniu ma na celu stworzenie pierwszego kroku do dalszej rozbudowy celem uzyskania kompletnego modemu łączącego dwa lub więcej komputerów. W przyszłości, podczas modyfikowania i rozbudowy urządzenia będzie można zastosować przetworniki C/A podczas wysyłania sygnału oraz A/C podczas odbioru. Pozwoli to na wysyłanie sygnałów cyfrowych i zamianę ich na analogowe w celu uniknięcia zakłóceń innych urządzeń. Obecne urządzenie traktuję jako pierwszy etap. Zaletą etapowego konstruowania urządzenia jest możliwość sprawdzenia działania przesyłu analogowego pod kątem czystego i stabilnego odbioru, następnie zamiast mikrofonu dołączenie przetworzonego sygnału cyfrowego na analogowy i przesłanie go. Następną cenną cechą urządzenia jest możliwość sprawdzenia wybranej drogi od punktu A do punktu B, po której ma być realizowana łączność między dwoma komputerami. Pozostawienie połączenia przez dłuższy czas pozwoli przeprowadzić obserwację drogi pod kątem stabilnego połączenia, oddziaływania  zakłóceń i innych trudnych do przewidzenia przeszkód. Trzecią zaletą urządzenia jest możliwość wykorzystania go do przesyłania informacji cyfrowych służących do załączania urządzeń. Próby takie zostały już wykonane z pełnym powodzeniem.

 

Wady

       Niewątpliwą wadą urządzenia jest stosunkowo niewielki zasięg w warunkach miejskich spowodowany różnicą faz, trudnością przejścia sygnału przez transformatory oraz seperacja mieszkań przez liczniki prądu. Do wad można również zaliczyć trudności konstrukcyjne spowodowane koniecznością ręcznego nawijania obwodów selektywnych spowodowane brakiem na rynku cewek strojonych do obwodów o częstotliwości 100KHz

 

 

 

 

 

 

 

7.     Podsumowanie

         Z  literatury [2, 3, 5, 6, 11] oraz z obserwacji własnych widać, iż czynione są starania wykreowania najbardziej opłacalnego pod względem kosztów, prostoty i niezawodności medium przesyłowego dla sygnałów cyfrowych. Coraz bardziej powszechne stają się tory radiowe. Stosuje się je w łączności na bliskie odległości, np. mysz komputerowa lub klawiatura. Na rynku pojawiają się coraz to nowe, miniaturowe urządzenia nadawczo odbiorcze o dużej skali integracji, stabilizowane rezonatorami z falą powierzchniową SAW [19] i modulacją FSK [1] lub ASK[19]. Od ok. dwóch lat w Polsce czynione są starania wykorzystania do przesyłu sieci energetycznej. W południowej Polsce jedna z firm zaczęła stosować ten sposób w praktyce. Niniejsza praca dyplomowa ma na celu kontynuację doświadczeń w tym zakresie. Niestety, niema sposobu dotarcia do istniejących już rozwiązań. Firmy mające pewien dorobek w tym zakresie, strzegą swojej tajemnicy zazdrośnie. W tej sytuacji, kontynuuję pracę w oparciu o własne doświadczenia i eksperymenty. W pracy przedstawiam pierwszy etap prac. Jest to etap przesyłu informacji analogowej. Wszystkie eksperymenty przebiegły pomyślnie. Owocem tych prac są obecnie urządzenia pozwalające porozumiewać się po przewodach sieci. Są to urządzenia wygodne w stosowaniu, pozwalające na natychmiastową zmianę lokalizacji i zapewniające dość duży stopień tajności korespondencji. Możliwy jest dalszy rozwój funkcjonalności tych urządzeń. Obecnie prowadzę eksperymenty dotyczące przesyłu tą samą drogą i z wykorzystaniem tych samych urządzeń informacji cyfrowych. Wyniki są bardzo obiecujące. Z doświadczeń wynika, że istnieje możliwość załączania dowolnej liczby urządzeń za pomocą kodowanego sygnału cyfrowego. Dalsza moja uwaga będzie skupiona na miniaturyzacji i unowocześnieniu wymienionych urządzeń. Miniaturyzacja będzie polegać na zastosowaniu nowocześniejszych, bardziej   zintegrowanych obwodów scalonych oraz stosowaniu techniki SMD. W przyszłości pokuszę się o zastosowanie tych urządzeń bezpośrednio w odbiornikach prądu, np. w lampie oświetleniowej. Pozwoli to na załączenie tej lampy z dowolnego gniazda sieciowego w obrębie gospodarstwa. Istnieje też możliwość zastosowania dwóch częstotliwości jednocześnie w czasie transmisji. Ta metoda pozwoli na zastosowanie łączności dupleksowej. Będzie to dalszy krok do zastosowania moich rozwiązań do łączności między komputerami.

 

 

 

Literatura

[9].   Bartold A.:  Kłopoty z decybelami. Elektronika dla Wszystkich, nr 7, str. 61, 2002.

[3].  Gawryluk A.: Sposób na sieć. AVT Elektronika Praktyczna nr 4, str. 85, 2002.

[13].  Górecki P.: Rdzenie ferrytowe w Praktyce. AVT Elektronika dla Wszystkich, nr 1, str. 64, 2002.

[12]. Lewiński K., Lewińska A.: Nomogramy i Tablice  Ra -  diotechniczne. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, str. 23, rok 1970.  

[2]. Piotrowiak J.: Inteligentny budynek – transmisja danych siecią. Praktyczny Elektronik nr 11, str. 26, 1999.

[6]. Raabe Z.: Tor transmisji danych na podczerwieni. AVT Elektronika Praktyczna nr 9, str. 83, 2002.

[1]. Szczeciul J.: Modem do sieci energetycznej. AVT Elektronika Praktyczna nr 11, str. 14, 2002.

[14]. Sajdyk J., Janik Z., Skoczylas A., Michalski Z.: Cyfrowe układy scalone Katalog podręczny. Wydawnictwo Emiter, str. 117, Kraków 1993.

[11]. Sportack M.: Sieci komputerowe. Wydawnictwo Helion – Gliwice, str.  388. rok 1999.

[15]. AVT, Elektronika Praktyczna  nr 2, str. 67, 1998 oraz nr 4, str. 46, 1995.

[19]. AVT, Elektronika Praktyczna. Kluczowanie amplitudy (Amplitude-shift keyed),   nr   5, str.  68, 2002. Na podstawie aplikacji firmy ATMEL (http://www.atmel.com/atmel/acrobat/doc3b67d024697.pdf).

[10]. The Crystalmaster Product  Catalog. EPSON, Quartz Device, str. 1. 1999/2000.

[16]. Transfer Multisort Elektronik Łódź. , str. 60, Katalog 1998/99.

[17]. Sklep części elektronicznych: gembara@gembara.pl. Katalog 1997.

[7]. Elementy półprzewodnikowe i układy scalone. Katalog Unitra – Cemi,  wydanie      

  1979/80.

[5].  Radiomodemy firmy Satel. Elektronika Praktyczna nr 2, str. 141, 2002.

[8]. Modulator szerokości impulsów. Elementy półprzewodnikowe i układy scalone – zastosowania. Unitra – Cemi, nr 2, str.74, 1986.

 

 

 

 

 

Dodatek

 

Program komputerowy napisany w Visual Basic przeznaczony do obliczania   obwodów rezonansowych

 

   Obliczanie f:

 


   Private Sub Command1_Click()

    Dim L As Single

    Dim C As Single

    Label21 = Time

 

    L = Val(Text1.Text)

    C = Val(Text2.Text)

   

    If L = 0 Then

    MsgBox (L), , "Wpisz dane (L)"

   

    Else

   

    If C = 0 Then

    MsgBox (C), , "Wpisz dane (C)"

 

    Else

   

    f = 159.2 / Sqr(L * C)

    f = Format(f, "##0.00")

    MsgBox (f), , "Częstotliwość (MHz)"

 

    Label21 = Date

   

    End If

    End If

   End Sub

 

   Obliczanie C:

  

   Private Sub Command2_Click()

   Dim L As Single

   Dim f As Single

 

   Label21 = Time

 

   L = Val(Text4.Text)

   f = Val(Text3.Text)

 

   If L = 0 Then

  

   MsgBox (L), , "Wpisz dane (L)"

  

   Else

  

   If f = 0 Then

   MsgBox (f), , "Wpisz dane (f)"

 

   Else

 

   C = 25300 / (f * f * L)

   C = Format(C, "##0.0")

   MsgBox (C), , "Pojemność (pF)"

 

   Label21 = Date

 

   End If

   End If

  

   End Sub

 

 

 

   Obliczanie L:

 

   Private Sub Command3_Click()

   Dim f As Single

   Dim C As Single

 

   Label21 = Time

 

   f = Val(Text6.Text)

   C = Val(Text5.Text)

 

   If f = 0 Then

   MsgBox (f), , "Wpisz dane (f)"

  

   Else

  

   If C = 0 Then

   MsgBox (C), , "Wpisz dane (C)"

 

   Else

  

   L = 25300 / (f * f * C)

   L = Format(L, "##0.00")

   MsgBox (L), , "Indukcyjność (Mikrohenry)"

 

   Label21 = Date

  

   End If

   End If

 

   End Sub

 

 

   Obliczanie N:

 


   Private Sub Command4_Click()  

   Dim AL As Single

   Dim L As Single

   Dim N As Single

    

   AL = Val(Text7.Text)

   L = Val(Text8.Text)

  

   Label21 = Time

   

   If AL = 0 Then

   MsgBox (AL), , "Wpisz dane ferrytu (AL)"

  

   Else

  

   If L = 0 Then

   MsgBox (L), , "Wpisz jaką potrzebujesz indukcyjność (w mikrohenrach)"

  

   Else

  

   N = Sqr(L * 1000 / AL)

   N = Format(N, "##0.00")

   

   MsgBox (N), , "Należy nawinąć niżej podaną ilość zwojów i ścisnąć kubek."

  

   Label21 = Date

   

   End If

   End Sub